Turnalar sanki kargo şirketi mübarek. Önüne gelen bir şeyler göndermeye çalışıyor. Kimi selam, kimi şeker, bal, kaymak.

Hacı Taşan Usta, allı turnaya “bizim ele varırsan” demiş. İlle git, mutlaka uğra dememiş, varırsan, yolun düşerse şeker söyle, kaymak söyle, bal söyle demiş. Eyvallah. Fakat Musa Eroğlu, biraz emrivaki yapmış. “Telli turnam selam götür, sevdiğimin diyarına” diye. İyi de Musa usta sevdiğinin diyarı neresi, köy, mahalle, sokak belli değil. İnsan navigasyonla bir konum gönderir bari. Bir zarfı 250 liraya taşıyan kargo şirketleri insanlık pardon turnalık görsünler. Hacı Taşan da, Musa Eroğlu da selam gönderiyor, ağır bir şey değil ama onun vebali ağır. Yerine varmazsa, sonu ayrılık olur, hüzün olur, ölüm olur, zulüm olur.

10’dan fazla turna çeşidi var. Allı turna (Boz turna), Sibirya turnası, Japon turnası, taçlı turna, Kanada turnası, telli turna, mavi turna vs… Kırşehir’deki Seyfe Gölü başta olmak üzere Ramsar sözleşmesiyle koruma altına alınan 15 civarında göl var. Manyas, Sultan Sazlığı, Uluabat Gölü, Gediz Deltası, Kızılırmak Deltası gibi. Bu göllerin neredeyse tamamı kuruma tehlikesiyle karşı karşıya. İlgisizlik, bakımsızlık, bilinçsiz sulama, kaçak kuyular, gölü besleyen doğal kaynakların korunmaması, yanlış drenaj çalışmaları sonucu on binlerce kuş, her yıl geldiklerinde yeterli derinliği ve gerekli şartları bulamazlarsa uygun yer aramak zorunda kalıyor. Nitekim Seyfe Gölü’ne son 5-6 yıldır hiç gelmediler. Bu yıl suyun yükselmesiyle pelikan dahil 140 kuş çeşidiyle birlikte rengârenk güzelliklerini sergilediler. Fakat son aylarda su yeniden çekilmeye başladı ve önlem alınmazsa bahar aylarında o güzelim kuşları yine göremeyeceğiz.

Turna kadar üzerlerine türkü yakılan kuş yoktur herhalde. Güvercinim süt beyaz, güvercin uçuverdi, bülbülüm altın kafeste, bülbül gibi daldan dala, bülbül kasidesi, kartal uçtu yuvasından, şahin çileye bürünür, sen bir şahin olsan ben de balaban, keklik gibi kanadımı süzmedim, kekliği düz ovada avlayalım, şu dağlarda keklik olsam, iki keklik bir kayada ötüyor gibi başka kuşlara da türküler yakılmıştır ama turnanın yeri bir başkadır. İlk akla gelenler: Turnalar sevdiğim ol, allı turnam bizim ele varırsan, turnam gidersen Mardin’e, telli turnam selam götür sevdiğimin diyarına, turnalar uçun yayladan geçin, gökyüzünde bölük bölük turnalar, garip turna, açtım perdeyi turnamı gördüm, turnam gelir bizim elden başta olmak üzere çok sayıda turna türküsü, insanların turnalara ne kadar yakınlık duyduğunun da göstergesidir.

Bütün göçmen kuşlar sonbaharda güneye göç eder. Milyonlarca kuş, bir yıl sonra tekrar geleceklerine inanarak, yuvalarını olduğu gibi bırakıp giderler. Fakat yolda fırtınaya, şiddetli yağmura veya diğer doğa olaylarına bağlı olarak ölür ve bir kısmı ertesi yıl geri dönemez. Bir kısmı da döndüklerinde, bıraktıkları yuvaların yıkıldığını, bozulduğunu görüp yenisini yapmaya koyulur.

Turnaların önemli bir özelliği de hiç dinlenmeden en az 15 saat havada kalabilmesidir. Bazı durumlarda 24 saat bile kesintisiz uçabilirler. Nerdeyse İHA’larla yarışacak kadar havada uzun kalmalarının yanı sıra bir drone gibi yeryüzünde olup biten her şeyi kaydeden bir hafızaya sahiptirler. Ama ne İHA gibi bomba yağdırır ne de drone gibi kaydettiklerini şantaj malzemesi yapar. Böyle güvenilir oldukları içindir ki insanlar sevdiklerine selamlarını ve en değerli şeylerini onlara emanet edeceklerini türkülerle ifşa ederler.

Kasım ayındayız. Ne turna ne başka göçmen kuş kalmadı ülkemizde. Seneye görüşmek üzere hepsini yolcu ettik. Madem o güzelim, sevimli, insan dostu turnalardan herkes bir şey istiyor, bir küçük ricada da ben bulunacaktım. Ama geç kaldık, hepsi gitti. Yine de söyleyeyim de belki giderken nizamı sağlamak için nöbetçi filan bırakmışlardır. Zahmet olmazsa 420 bin insanda doğrudan, 86 milyonda dolaylı olarak onarılmaz tahribatlar yaratan şu fon rezaletini organize eden, destek veren, yol veren, kul hakkı yiyen gözü doymaz asalak vampirlerin bir listesini bana getirebilir misiniz?

Biliyorum herkes sizden bir şey istiyor, hangi birine koşturacaksınız, göreviniz ağır ama bu görev bugüne kadar yaptığınız en kutsal, en yararlı, en insancıl iş olur. Madem bunca insanın canını yaktılar, en azından yediklerini boğazlarına durduralım, -utanmazlar ya- yüzlerine tükürelim.

Giden göçmen kuşlarımızın yolu açık olsun. Kalan varsa selam olsun.