Atatürk'ü Anma Günü'nün ücret düzenlemelerindeki yeri, özellikle 19 Mayıs ile karıştırılabiliyor. Her iki tarih de Atatürk'le bağlantılı olsa da yasal tatil statüleri aynı değil. 19 Mayıs, 2429 sayılı Kanun kapsamında genel tatil olarak kabul edilirken 10 Kasım bu listede bulunmuyor. Bu ayrım, işverenin ek yevmiye ödeme yükümlülüğünü belirleyen temel unsur olarak öne çıkıyor.
İş sözleşmesinde 10 Kasım için çift ücret yazıyorsa ödeme yapılır mı?
İş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleri, çalışanlara kanuni düzenlemelerin üzerinde haklar tanıyabiliyor. İş yerinde 10 Kasım günü yapılan çalışma için çift ücret, ilave yevmiye veya farklı bir ödeme kararlaştırılmışsa işverenin bu hükme uygun davranması gerekiyor.
Burada önemli olan, söz konusu hakkın yazılı sözleşmede veya iş yerinde geçerli olan toplu iş sözleşmesinde nasıl düzenlendiği. Ödeme yalnızca 10 Kasım'da çalışılması koşuluna bağlanmış olabilir ya da belirli bir çalışma süresine göre hesaplanabilir. Bu nedenle bütün iş yerlerinde aynı ücret uygulamasının bulunduğu söylenemez.
İş sözleşmesinde özel bir hüküm bulunmaması durumunda ise genel yasal düzenlemeler esas alınıyor. 10 Kasım genel tatil olmadığı için işverenin yalnızca bu tarih nedeniyle çift yevmiye ödemesi gerekmiyor.
19 Mayıs'ta çift yevmiye ödenirken 10 Kasım neden farklı?
19 Mayıs, 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun'da Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı olarak yer alıyor. Bu nedenle genel tatil statüsüne sahip. İş Kanunu'nun 47'nci maddesi uyarınca genel tatil gününde çalışmayan işçiye o günün ücreti tam ödeniyor; çalışması hâlinde ise ayrıca bir günlük ücret daha veriliyor.
10 Kasım ise Atatürk'ün hayatını kaybettiği günün yıl dönümü olarak anılıyor ancak kanunda genel tatil olarak sıralanmıyor. Bu nedenle 19 Mayıs'taki çift ücret uygulaması 10 Kasım'a kendiliğinden taşınamıyor. İki tarihin anma niteliği taşıması, ücret bakımından aynı hukuki sonucu doğurmuyor.
10 Kasım'da fazla mesai yapılırsa hangi ücret uygulanır?
Genel tatil ücreti ile fazla mesai ücreti birbirinden farklı haklar. 10 Kasım'da çalışan bir işçi, haftalık çalışma süresini aşmadığı takdirde yalnızca normal ücretini alıyor. Ancak haftalık 45 saatin üzerinde çalışma yapmışsa aşan saatler için yüzde 50 zamlı fazla çalışma ücreti gündeme geliyor.
Haftalık çalışma süresi sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenmişse, sözleşmedeki sürenin aşılmasıyla 45 saate kadar olan çalışmalar yüzde 25 zamlı ücret kapsamında değerlendirilebiliyor. Bu hesaplama yapılırken haftanın tamamındaki çalışma süreleri dikkate alınıyor. Yalnızca 10 Kasım günü görev yapılmış olması, fazla mesai ücretini belirlemek için yeterli değil.
Çalışanlar hangi belgeleri kontrol etmeli?
10 Kasım'da ek ödeme alıp alamayacağını öğrenmek isteyen çalışanların öncelikle iş sözleşmelerini ve varsa toplu iş sözleşmelerini incelemesi gerekiyor. Ücret bordrosu, vardiya çizelgesi ve haftalık çalışma kayıtları da fazla mesai hesabında önem taşıyor.
İş yerinde 10 Kasım'a özel ödeme kararı bulunuyorsa bu uygulamanın kapsamı ve hesaplama yöntemi işveren tarafından açıklanmalı. Böyle bir hüküm yoksa genel tatil nedeniyle çift ücret talep edilemiyor. Fazla çalışma koşulları oluşmuşsa bu hak, tarihten bağımsız olarak İş Kanunu'nun ilgili hükümlerine göre değerlendiriliyor.
