Kuduz; insanlara çoğunlukla enfekte hayvanların ısırması, tırmalaması veya salyasının açık yara ve mukozalarla teması sonucu bulaşabilen viral bir hastalık. Klinik belirtiler ortaya çıktıktan sonra son derece ağır seyreden kuduzda, riskli temasın ardından zamanında uygulanacak koruyucu tedbirler büyük önem taşıyor. Sağlık Bakanlığı da riskli temasın ardından yaranın vakit kaybedilmeden temizlenmesini ve sağlık kuruluşuna başvurulmasını öneriyor.
28 Eylül neden Dünya Kuduz Günü?
Her yıl 28 Eylül, Dünya Kuduz Günü olarak kuduz hastalığına karşı farkındalık oluşturmak amacıyla anılıyor. Bu tarih, kuduz aşısının geliştirilmesinde öncü çalışmalar yapan Fransız bilim insanı Louis Pasteur’ün ölüm yıl dönümü olması nedeniyle seçildi.
Dünya Kuduz Günü kapsamında kuduzun önlenebilir olduğuna dikkat çekilirken, özellikle hayvanların aşılanması ve riskli temas sonrasında hızlı şekilde sağlık hizmetine ulaşılması konusunda farkındalık oluşturulması amaçlanıyor.
Türkiye’de de Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kuruluşları 28 Eylül kapsamında kuduzun bulaşma yolları ve riskli temas sonrasında yapılması gerekenlere ilişkin bilgilendirmelerde bulunuyor.
Kedi veya köpek ısırırsa ilk olarak ne yapılmalı?
Sağlık Bakanlığının Kuduz Profilaksi Rehberi’ne göre ısırılan veya tırmalanan bölge vakit kaybedilmeden bol su ve sabunla iyice yıkanmalı. Yıkamanın ardından alkol veya iyotlu antiseptiklerden biri kullanılabilir. Aradan zaman geçmiş olsa bile yara temizliği ihmal edilmemeli.
İlk yara bakımının ardından en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor. Sağlık personeli temasın niteliğini değerlendirerek kuduz aşısı, kuduz immünglobulini ve tetanos profilaksisi gibi uygulamaların gerekip gerekmediğine karar veriyor.
Kuduz aşısı kaç saat içinde yapılmalı?
Kuduz aşısı için “ısırıldıktan sonra şu kadar saat içinde mutlaka yapılmalıdır” şeklinde tek bir saat sınırı bulunmuyor. Ancak Sağlık Bakanlığı, kuduz riskli temas sonrasında aşılamaya olabildiğince erken başlanması gerektiğini belirtiyor.
Bu nedenle kedi, köpek veya kuduz açısından risk taşıyabilecek başka bir hayvan tarafından ısırılan ya da tırmalanan kişinin beklemek yerine mümkün olan en kısa sürede sağlık kuruluşuna başvurması gerekiyor. Temasın üzerinden zaman geçmiş olması da başvurmamak için gerekçe değil; sağlık personeli teması değerlendirerek gerekli uygulamayı belirliyor.
Her kedi ve köpek ısırığında kuduz aşısı gerekir mi?
Her hayvan teması aynı şekilde değerlendirilmiyor. Hayvana dokunmak veya sağlam derinin yalanması ile deriyi zedeleyen ısırık, tırmalama ya da hayvan salyasının açık yaraya teması arasında farklı risk kategorileri bulunuyor.
Bu nedenle “Hayvan evcil”, “aşılı olduğunu biliyorum” veya “yara küçük” düşüncesiyle sağlık kuruluşuna başvurmaktan vazgeçilmemeli. Aşı gerekip gerekmediğine temasın niteliği ve hayvanın durumuna göre sağlık personeli karar vermeli.
Kuduz hangi yollarla bulaşır?
Kuduzun başlıca bulaşma yolu enfekte bir hayvanın ısırması. Bunun yanı sıra tırmalama veya enfekte hayvanın salyasının bütünlüğü bozulmuş deri ya da mukozalarla teması da risk oluşturabiliyor.
Kedi ve köpeklerin yanı sıra kuduz açısından risk taşıyabilecek yabani memelilerle yaşanan temaslarda da sağlık kuruluşuna başvurulması önem taşıyor.
