Uzun Çarşıda 25 yıldır esnaflık yapan “Can Tuhafiye'nin” sahibi Nihat Can’a Çiğdem Gazetesi olarak gelin ve damat adaylarının kına gecesi, gelin çeyizi ve bohçası için neleri tercih ettiklerini sorduk. Her ne kadar kış sezonu olsa da Kırşehir’de evlilik hazırlıkları sürüyor. Tuhafiye sahibi Nihat Can ise merak edilen soruları cevapladı.
Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile anlaşmalıyız!
Tuhafiye de çeyiz ve kına malzemesi dahil her şeyin olduğunu söyleyen Nihat Can: “ Kına malzemesi, çeyiz malzemesi işi yapıyoruz. Yani yeni nesil gençleri evlendirmede yardımcı olmak için bunların satışını yapıyoruz. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nda bir anlaşmamız var bizim. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın verdiği gençlere yönelik yardımlarda %20'yi onlara indirimde sayıyoruz. Böyle bir anlaşma yaptık bir yıl süreyle. Yaptığımız işler şu an için bunlar.”
Damat ve gelin adaylarının tercihleri neler?
Nihat Can çeyiz malzemeleri, bohça tarzı, süslemeler, damat gelin programları, damat gelin sandıkları olduğunu belirterek: “Damat traş seti sandığı, işte gelin kız makyaj sandığı vs. bu tarz şeylerin satışını yapıyoruz. Artık bizim İnstagram'ımızda da kullandığımız ürünler, sattığımız çeşitlerin çeşitleri tamamen var. Yani ‘Can Tuhafiye Kırşehir’ diye girerlerse izleyicilerimiz veya Kırşehirli hemşerilerimiz oradan da bize 24 saat ulaşılabilirler. “ dedi.
Gelin ve damatlar ne istiyor?
Mevcut düğün sezonunun olmamasına rağmen Nihat Bey, müşterilerin taleplerinin değiştiğini belirtti. Gelinler ve damatlar, sosyal medyanın etkisiyle daha geniş bir ürün yelpazesine yönelirken, bu durum ekonomik zorluklar yaratabiliyor. Nihat Can, müşterilerine ekonomik alternatifler sunmaya çalıştığını ifade etti. Ancak son dönemde iptal olan düğünlerin iadelerinin zorlayıcı bir hâle geldiğini ve bunun kendilerini yorduğunu vurguladı. Can: “İşte gelin kız ömrümde bir defa evleneceğim diyor. Benim astığım bir yazı var. ‘Ürünlerimizde değişim ve iade kesinlikle garanti edilmez.’ O nota şuna istinaden astım. Yorulduk. Şöyle yorulduk. İşler bozulup yani düğün arifesine geldiği zaman bile küçücük şeylerden iptal olan düğünlerde verdiğimiz ürünlerin geri bize iade gelmesinden çok yorulduk biz. Yani işte aile kartını bastırmış, salonunu tutmuş, her şeyi yapmış. Bir bakmışsınız ki bir elektrik alamıyorlar. Bir elektrik alamama durumu mevcut. Öyle olunca da bize böyle bu şekliyle gelenlerden yorulduğumuz için öyle de bir yazı yazdım. “ diyerek yorulma sebebini de ifade etti.
Kırşehir’de geleneksel çeyizcilik hala devam ediyor!
Kırşehir’de çeyiz ve kına kültürü hem geleneksel hem de modern çizgide ilerlediğini söyleyen Nihat Can: “Evlilik alışverişi aslında yeni bir hayat kurma heyecanının yansıması. Ancak artan boşanma oranları bu heyecanın önüne geçiyor. Ben ticari açıdan bakmıyorum, önemli olan insanların yuvasını dağıtmaması” diyerek evliliklerin sürdürülebilirliğine dikkat çekti.
Gençlerin evlilikten çekinmesinin iki temel nedeni olduğunu belirten Can bunların ekonomik yük ve gelecek kaygısı olduğunu açıkladı. Bir düğünün maliyetinin en az 1,5-2 milyon lirayı bulduğunu söyleyen Can, bu rakamın gençleri düşündürdüğünü ifade ediyor. “Kız tarafı da erkek tarafı da haklı. Maliyet çok büyük” sözleriyle durumu özetledi.
Çeyiz ve bohça kültürü ise Kırşehir’de kısmen devam ediyor diyen Nihat Can: “ Gençlerin bir kısmı bu gelenekleri gereksiz bulsa da, toplumun %60-70’lik kesimi halen adetleri yaşatmaya çalışıyor. Özellikle bohçaya Kur’an koyma geleneği, iğne oyası ve beyaz yazma gibi uygulamalar sürüyor. Ekonomi iyi olsa kimse bunları sorgulamaz. Ama yine de 40-60 yaş arası kuşak bu gelenekleri yaşatmakta ısrarcı” diyerek kuşaklar arasındaki farkı vurguladı.
Sonuç olarak Kırşehir’de çeyiz ve kına kültürü, sosyal medyanın etkisiyle modernleşirken, ekonomik koşullar ve boşanma endişesi gençlerin evlilik kararlarını zorlaştırıyor. Geleneksel adetler ise özellikle orta yaş kuşak tarafından yaşatılmaya devam ediyor.
Ekonomik buhran birliktelik alışverişini de vurdu!
Nihat Can, düğün hazırlıklarının ekonomik boyutu ile ilgili şu sözleri dile getirdi: “Kış aylarında işler doğal olarak biraz daha durgun geçiyor. Yaz döneminde ise hareketlilik artıyor. Ancak en büyük sıkıntı fiyatlar konusunda yaşanıyor.
198 parçalık kına setini 2750 liraya sattığını belirten Can, bu satıştan yalnızca 100 lira kazanç sağladığını ifade etti. “Gerçekten yardımcı olmaya çalışıyoruz. Gelinler, damatlar ve aileler alışverişe çıktıklarında en çok ekonomiden etkileniyorlar” dedi.
Yeni yıl ile fiyatlar arttı!
Yeni yıl itibarıyla fiyatlarda artış yaşandığını da dile getiren Can, Ocak ayı itibarıyla çeyiz ve kına malzemelerinde %15-25 oranında zamların kaçınılmaz olduğunu söyledi. Elindeki ürün çeşitliliği sayesinde henüz yeni alım yapmadığını belirten Can, “Etiketi değiştirmedim, eski ürünleri aynı fiyattan satıyorum. Ancak yeni ürün aldığımda mecburen zamlı satacağım” sözleriyle esnafın içinde bulunduğu durumu özetledi.
Sonuç olarak, Kırşehir’de çeyiz ve kına alışverişi hem geleneksel kültürün devamı hem de ekonomik şartların baskısı altında şekilleniyor. Esnaf ise genç çiftlere yardımcı olabilmek için kârını minimumda tutarak satış yapmaya çalışıyor.
