11 Temmuz 1995'te Bosna-Hersek'in doğusundaki Birleşmiş Milletler tarafından "güvenli bölge" ilan edilen Srebrenitsa, Bosnalı Sırp güçlerinin eline geçti. Günler içerisinde 8 binden fazla Müslüman Boşnak erkek ve çocuk sistematik şekilde katledildi.
GÜVENLİ BÖLGEDE KATLİAM
Bosna Savaşı sırasında Srebrenitsa, Birleşmiş Milletler koruması altında bulunuyordu. Buna rağmen Temmuz 1995'te Bosnalı Sırp birlikleri kente girerek kadın ve çocukları ayırdı, erkekleri ise otobüsler ve kamyonlarla farklı noktalara götürdü.
Götürülen binlerce kişi ormanlık alanlarda, depolarda ve tarlalarda kurşuna dizildi. Cesetler ise suçun izlerini gizlemek amacıyla toplu mezarlara gömüldü. Daha sonra birçok mezar iş makineleriyle yeniden açılarak cesetler farklı bölgelere taşındı. Bu nedenle aynı kişiye ait kemikler yıllar sonra farklı toplu mezarlarda bulundu.
MAVİ KELEBEKLER NASIL DİKKAT ÇEKTİ?
Savaşın ardından bölgede çalışan araştırmacılar ve adli ekipler, bazı alanlarda mavi renkli kelebeklerin olağan dışı yoğunlukta bulunduğunu fark etti. Bunun nedeni ise toprağın altında saklıydı.
Toplu mezarlarda zamanla ayrışan organik maddeler toprağın kimyasal yapısını değiştirdi. Bu değişim, belirli yabani bitki türlerinin o bölgelerde yoğun şekilde yetişmesine neden oldu. Mavi kelebekler de bu bitkileri tercih ettiği için mezarların bulunduğu alanlarda daha sık görülmeye başladı.
Araştırmacılar, bu doğal işareti dikkate alarak yaptıkları incelemelerde çok sayıda toplu mezara ulaştı. Böylece kelebekler doğrudan mezarları "bulmadı"; ancak araştırmaları yönlendiren dikkat çekici doğal göstergelerden biri olarak hafızalara kazındı.
ADALET ARAYIŞI SÜRÜYOR
Srebrenitsa Soykırımı, uluslararası mahkemeler tarafından soykırım suçu olarak kabul edildi. Bosnalı Sırp lider Radovan Karadžić ile Bosnalı Sırp Ordu Komutanı Ratko Mladić başta olmak üzere birçok isim yargılanarak ağır hapis cezalarına çarptırıldı.
Her yıl 11 Temmuz'da binlerce kişi, kimliği yeni belirlenen kurbanların defnedildiği anma törenlerinde bir araya geliyor. Srebrenitsa, yalnızca tarihin en büyük insanlık suçlarından biri olarak değil, doğanın sessiz işaretleriyle hafızalara kazınan bir trajedi olarak da anılmaya devam ediyor.
